Platenspeler versterker

Een platenspeler heeft bijna altijd een aparte versterker nodig: het signaal dat een element van de plaat afleest is veel te zwak en bovendien vervormd om rechtstreeks luidsprekers aan te sturen. Je hebt dus een platenspeler versterker nodig die het signaal corrigeert én versterkt. Dat kan op twee manieren: een geïntegreerde versterker met ingebouwde phono-ingang, of een gewone versterker in combinatie met een losse phono-voorversterker. Op deze pagina lees je waarom dat nodig is, welke opstelling bij jou past en hoe je alles correct aansluit en instelt.

Waarom een platenspeler een aparte versterker nodig heeft

Een platenspeler levert geen signaal dat je zomaar op luidsprekers kunt zetten. Het element (de cartridge) wekt een minuscule spanning op — bij een MM-element rond de paar millivolt, bij een MC-element nog tientallen keren minder. Dat is honderden keren zwakker dan het lijnniveau dat een cd-speler of streamer afgeeft. Sluit je een platenspeler op een gewone lijningang aan, dan hoor je vrijwel niets, ongeacht hoe ver je de volumeknop opendraait.

Daar komt een tweede probleem bij. Bij het persen van vinyl worden de lage tonen sterk verzwakt en de hoge tonen juist versterkt, volgens de zogeheten RIAA-curve. Dat moet wel: anders zouden de groeven voor bas zo breed worden dat er nauwelijks muziek op een plaat past, en zou de naald de fijne hoge tonen niet kunnen volgen. Bij het afspelen moet die curve exact worden teruggedraaid. Een versterker voor platenspeler doet dus twee dingen tegelijk: hij tilt het zwakke signaal op naar bruikbaar niveau én herstelt de RIAA-correctie zodat de muziek weer in balans klinkt.

Die taak ligt bij de phono-trap. Heeft je versterker die niet, dan klinkt vinyl dun, schel en veel te zacht. Daarom is de eerste vraag bij elke aankoop: zit er een phono-ingang in, of regel ik die apart?

Phono-ingang of losse phono-voorversterker?

Veel betaalbare geïntegreerde versterkers hebben tegenwoordig weer een phono-ingang (vaak gemarkeerd als PHONO, met een aparte aardklem ernaast). Dat is de eenvoudigste route: één toestel, één set kabels, klaar. Voor wie begint met vinyl is dit prima en bovendien voordelig.

Mist je versterker een phono-ingang, of wil je meer kwaliteit en flexibiliteit, dan kies je een losse phono-voorversterker. Dat kastje gaat tussen de platenspeler en een gewone lijningang (AUX, LINE, CD) van je versterker. Voordeel: je kunt later eenvoudig upgraden zonder je hele versterker te vervangen, en losse trappen klinken in dezelfde prijsklasse vaak schoner omdat ze niet vlak naast de stroomvoorziening van een grote versterker zitten. Een losse voorversterker platenspeler is ook de logische keuze als je een MC-element gebruikt, omdat je dan een trap kunt nemen die zowel MM als MC ondersteunt.

Kort samengevat: wil je het simpel en goedkoop houden, neem dan een versterker mét phono-ingang. Wil je per onderdeel kunnen kiezen en groeien, dan is een gewone versterker plus losse phono-trap de betere weg.

Beste versterkers voor een platenspeler

Welke aanpak het beste werkt hangt af van je budget en je element. Hieronder twee veelgekozen opstellingen: een geïntegreerde versterker mét phono voor wie alles in één wil, en een versterker zonder phono die je combineert met een losse phono-trap voor wie ruimte wil om te upgraden.

De vraag is niet of je een phono-trap nodig hebt, maar waar hij zit: in de versterker of ernaast.

Onderstaande tabel zet de drie meest voorkomende opstellingen naast elkaar, inclusief een buizenoptie voor wie de warmere klank van vinyl wil aanzetten.

Specs en prijzen zijn indicatief — controleer altijd de actuele gegevens bij de verkoper.

Een buizenversterker geeft minder vermogen, maar veel liefhebbers vinden de klank op vinyl bijzonder prettig: rond, met een aangename invulling van het middengebied. Let dan wel op je luidsprekers, want met 15 tot 40 watt heb je rendementsvriendelijke kasten nodig. Wil je breder vergelijken tussen alle types, lees dan ook stereo versterker en de hulp bij het versterker kiezen.

Aansluiten en instellen

Het aansluiten van een platenspeler met versterker is niet moeilijk, maar er zijn een paar punten die het verschil maken tussen prettig luisteren en brom of vervorming.

Begin met de aarde. Naast de twee cinch-kabels heeft een platenspeler vaak een los, dun aardedraadje. Dat schroef of klem je vast op de aardklem (GND) van je versterker of phono-trap. Vergeet je dit, dan hoor je een duidelijke bromtoon. Sluit de cinch-kabels aan op PHONO als die ingang er is; gebruik je een losse trap, dan gaat de platenspeler naar de trap en de trap met een tweede setje kabels naar een lijningang.

Stel daarna het naaldgewicht (de antiskating en de tegengewichten op de toonarm) volgens de opgave van je element in. Te licht en de naald springt en slijt je platen; te zwaar en je drukt de naald onnodig in de groef. Een goedkope naaldkrachtmeter helpt hierbij. Controleer tot slot of de juiste stand voor MM of MC is gekozen op je phono-trap — staat die verkeerd, dan klinkt het of veel te zacht of overstuurd.

Veelgestelde vragen

Heb ik een phono-voorversterker nodig?

Ja, in een of andere vorm. Of die nu ingebouwd zit in je versterker (de PHONO-ingang) of als los kastje ernaast staat — zonder phono-trap is het signaal van je platenspeler te zwak en klinkt het dun. Heeft je versterker geen phono-ingang, dan is een losse trap de oplossing.

Wat is het verschil tussen MM en MC?

MM (moving magnet) en MC (moving coil) zijn twee typen elementen. MM-elementen geven een sterker signaal en passen op vrijwel elke phono-ingang; de naald is meestal vervangbaar. MC-elementen geven een veel zwakker signaal en vragen om een phono-trap die MC ondersteunt, maar kunnen verfijnder klinken. Begin je net, dan is MM de praktische keuze.

Past een buizenversterker bij vinyl?

Dat past goed samen. Een buizenversterker geeft vinyl een warme, ronde klank die veel luisteraars waarderen. Let wel op het lagere vermogen: combineer hem met luidsprekers die niet te veel vermogen vragen, anders mis je dynamiek bij hogere volumes.

Lees verder