Blog
Versterker bromt? Zo verhelp je brom
Weinig is zo irritant als een zachte bromtoon die door je muziek heen zeurt, juist in de stille passages. Versterker brom is een klassiek probleem in hifi-sets, en het goede nieuws is dat het bijna altijd op te lossen is zonder dat er iets stuk is. In de meeste gevallen ligt de oorzaak niet in de versterker zelf, maar in de manier waarop je apparaten met elkaar en met het stopcontact verbonden zijn. In dit artikel doorlopen we de oorzaken en een praktisch stappenplan.
Waar komt versterker brom vandaan?
De meest voorkomende oorzaak is een aardlus (ook wel bromlus). Die ontstaat wanneer twee apparaten via meerdere paden met de aarde verbonden zijn — bijvoorbeeld via het stopcontact én via de signaalkabel. Tussen die paden ontstaat een klein spanningsverschil, en dat hoor je terug als een laagfrequente bromtoon van rond de netfrequentie. Andere oorzaken zijn slecht afgeschermde kabels, een niet-aangesloten massa van een platenspeler, of een transformator die mechanisch meetrilt in het apparaat zelf.
Eerst onderscheiden: brom of bromtoon uit de kast?
Let goed op waar het geluid vandaan komt. Hoor je de bromtoon uit de luidsprekers, dan zit het in het signaalpad of de aarding. Hoor je een mechanisch gebrom uit de versterkerkast zelf, ook als de luidsprekers losgekoppeld zijn, dan trilt de transformator. Dat laatste is meestal onschuldig, maar lastiger te verhelpen. De rest van dit artikel richt zich op de veelvoorkomende brom uit de speakers.
Stappenplan: zo verhelp je brom
Stap 1: isoleer de boosdoener
Koppel alle bronnen los van je versterker en luister of de brom verdwijnt. Sluit ze daarna één voor één weer aan. Het apparaat dat de brom terugbrengt, is je verdachte. Heel vaak is dat de platenspeler, want die heeft een gevoelig laag signaal en een aparte massadraad.
Stap 2: controleer de massadraad van je platenspeler
Een draaitafel heeft meestal een losse aardedraad die je op de aardeklem van je versterker of phono-voorversterker moet schroeven. Zit die los of helemaal niet aangesloten, dan is brom vrijwel gegarandeerd. Draai hem stevig vast op het juiste punt.
Stap 3: pak de aardlus aan
Sluit al je apparaten aan op hetzelfde stopcontact of dezelfde verdeeldoos, zodat ze één gemeenschappelijk aardepunt delen. Vermijd dat het ene apparaat in de keuken hangt en het andere achter de bank. Door alles op één punt te voeden, voorkom je dat er meerdere aardepaden ontstaan.
Stap 4: kijk naar je kabels en routing
Gebruik goed afgeschermde cinch-kabels en houd signaalkabels uit de buurt van netsnoeren en voedingsadapters. Laat ze elkaar liefst haaks kruisen in plaats van parallel te lopen. Een goedkope, slecht afgeschermde kabel naast een trafo is een klassieke bron van brom en ruis.
Stap 5: sluit storende apparaten uit
Tv’s, laders, dimmers en sommige led-verlichting kunnen storing in het net brengen. Trek ze tijdelijk uit het stopcontact om te testen. Verdwijnt de brom, dan weet je waar je het zoeken moet.
Negen van de tien keer is versterker brom een aardingsprobleem, geen defect.
Wat je niet moet doen
Het is verleidelijk om de aardepen van een stekker af te plakken of weg te knippen om de lus te doorbreken. Doe dat niet — het is gevaarlijk en heft de beschermende aarding op. Gebruik in plaats daarvan een goede gemeenschappelijke aarding, nette kabels en eventueel een speciaal daarvoor bedoelde brom-onderbreker (ground loop isolator) die het probleem veilig oplost.
Blijft de brom?
Heb je het stappenplan doorlopen en zeurt de brom nog steeds, dan kan het probleem in een specifiek apparaat zitten, bijvoorbeeld een falende voeding. Test dezelfde versterker eventueel op een ander stopcontact of in een ander huis. Ben je toe aan vervanging, kijk dan naar een goede platenspeler-versterker met een degelijk ontworpen voeding; dat scheelt vaak een hoop ellende.
Veelgestelde vragen
Waarom bromt mijn versterker alleen bij de platenspeler?
De platenspeler levert een heel zwak signaal en heeft een aparte massadraad. Is die massa niet of slecht aangesloten, dan ontstaat snel versterker brom. Controleer eerst die aardedraad.
Mag ik de aardepen van de stekker verwijderen om brom te stoppen?
Nee, dat is gevaarlijk en heft de veiligheidsaarding op. Los een aardlus op door alle apparaten op één aardepunt te voeden of gebruik een ground loop isolator.
Is brom een teken dat mijn versterker stuk is?
Meestal niet. Brom komt vrijwel altijd door aarding, kabels of een aardlus. Pas als alle stappen niets opleveren, kun je een defect in de voeding overwegen.
